دوره 8، شماره 2 - ( 3-1405 )                   جلد 8 شماره 2 صفحات 25-13 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.47176/kurmanj.8.2.13

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Balash F, Amiri H, Gheidari A. Anti-Education as a Critical Framework: Structural Barriers, Dialectical Learning, and the Reclamation of Emancipation. kurmanj 2026; 8 (2) :13-25
URL: http://kurmanj.srpub.org/article-2-301-fa.html
بلاش فرهاد، امیری حمید، قیداری عادل. ضدآموزش به‌مثابه چارچوبی انتقادی: موانع ساختاری، یادگیری دیالکتیکی و بازپس‌گیری رهایی. کرمانج؛ نشریه فرهنگ ، اجتماع و علوم انسانی. 1405; 8 (2) :13-25

URL: http://kurmanj.srpub.org/article-2-301-fa.html

ضدآموزش به‌مثابه چارچوبی انتقادی: موانع ساختاری، یادگیری دیالکتیکی و بازپس‌گیری رهایی
فرهاد بلاش*1 ، حمید امیری2 ، عادل قیداری3
1- عضو هیئت علمی، مرکز تحقیقات بین‌المللی ایمان مبین ، Efarhaddevelopment@gmail.com
2- گروه روانشناسی بالینی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کاشان، کاشان، ایران
3- دانشجوی دکتری روانشناسی تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، ایران
چکیده:   (54 مشاهده)
این مقاله مفهوم ضدآموزش را به‌عنوان چارچوبی انتقادی برای تحلیل موانع ساختاریِ بازدارندهٔ یادگیری اصیل بررسی می‌کند. این پژوهش با تکیه بر نقد ایوان ایلیچ از مدرسه‌سازیِ نهادی، آموزش‌وپرورش گفت‌وگومحور پائولو فریره و تعلیم‌وتربیت انتقادی هنری ژیرو، ضدآموزش را نه به‌منزلهٔ نفی تدریس، بلکه به‌عنوان ابزاری نظری برای آشکار ساختن سرکوب نظام‌مندِ یادگیری دیالکتیکی صورت‌بندی می‌کند. از منظر رفتارشناختی، آموزش به‌مثابه سازوکاری ساختاری در نظر گرفته می‌شود که رفتار را تنظیم می‌کند، هنجارهای فرهنگی را بازتولید می‌نماید و روابط قدرت موجود را تداوم می‌بخشد. مقاله سه سازوکار به‌هم‌پیوستهٔ سرکوب را شناسایی می‌کند: ۱. تحمیل برنامه‌های درسی ازپیش‌تعیین‌شده و ارزشیابی‌های استانداردشده؛ ۲. بازتولید سلسله‌مراتب اجتماعی از طریق عدم‌تقارن قدرت میان معلم و دانش‌آموز؛ و ۳. عادی‌سازی همنوایی از طریق برنامهٔ درسی پنهان و رویه‌های انضباطی. بر پایهٔ این تحلیل، ضدآموزش به‌صورت عدسی یا منظری مفهومی پدیدار می‌شود که بازتولید نظام‌مند اقتدار را در نهادهای آموزشی آشکار می‌سازد. نوآوری این مقاله در تلفیق واقع‌گرایی انتقادی، دیالکتیک و رفتارشناسی در قالب یک چارچوب واحد نهفته است. واقع‌گرایی انتقادی، با تحلیل چگونگی ایجاد نابرابری‌ها به‌وسیلهٔ ساختارها، عمق هستی‌شناختی فراهم می‌کند. دیالکتیک، تناقض‌های درونی آموزش را آشکار می‌سازد؛ جایی که وعدهٔ رهایی به‌طور مداوم به‌واسطهٔ سازوکارهای بازتولید مسدود می‌شود. رفتارشناسی نیز با نشان‌دادن اینکه تقویت و تنبیه چگونه رفتار را در سطح خرد تنظیم می‌کنند، دقتی تجربی به تحلیل می‌افزاید. این چشم‌اندازها در کنار یکدیگر، ضدآموزش را به‌عنوان چارچوبی انتقادی و منسجم بازسازی می‌کنند که هم توان تشخیص سازوکارهای سرکوب را دارد و هم می‌تواند بدیل‌های رهایی‌بخش را تصور و ترسیم کند. این مقاله با تلفیق نقد ساختاری، انسجام فلسفی و شفافیت تجربی، به نظریهٔ انتقادی آموزش‌وپرورش یاری می‌رساند و مسیری برای بازاندیشی آموزش، فراتر از کنترل نهادی، ارائه می‌دهد. یافته‌ها بر ضرورت برچیدن موانع ساختاری برای بازپس‌گیری یادگیری به‌عنوان فرایندی دیالکتیکی و تحول‌آفرین تأکید دارند.
واژه‌های کلیدی: ضدآموزش، تعلیم‌وتربیت انتقادی، یادگیری دیالکتیکی، رفتارشناسی، واقع‌گرایی انتقادی
     
علوم انسانی: پژوهشي | موضوع مقاله: آموزش زبان
دریافت: 1404/11/22 | ویرایش نهایی: 1405/1/28 | پذیرش: 1405/3/25 | انتشار: 1405/4/2
فهرست منابع
1. Apple, M. W. . Ideology and curriculum . RoutledgeFalmer.. 2004. [DOI:10.4324/9780203487563] [PMCID]
2. Archer, M. . Realist social theory: The morphogenetic approach. Cambridge University Press.. 1995. [DOI:10.1017/CBO9780511557675]
3. Archer, M. . Being human: The problem of agency. Cambridge University Press.. 2000. [DOI:10.1017/CBO9780511488733]
4. Aronowitz, S. . The crisis in historical materialism: Class, politics and culture in Marxist theory. Praeger.. 1981.
5. Baer, D. M., Wolf, M. M., & Risley, T. R. . Some current dimensions of applied behavior analysis. Journal of Applied Behavior Analysis, 1(1), 91-97.. 1968. [DOI:10.1901/jaba.1968.1-91] [PMID] [PMCID]
6. Bhaskar, R. . A realist theory of science . Routledge.. 2008.
7. Bhaskar, R. . Dialectic: The pulse of freedom . Routledge.. 2008. [DOI:10.4324/9780203892633]
8. Biesta, G. . Learning democracy in school and society: Education, lifelong learning, and the politics of citizenship. Springer.. 2011. [DOI:10.1007/978-94-6091-512-3] [PMCID]
9. Bourdieu, P. . The logic of practice. Stanford University Press.. 1990. [DOI:10.1515/9781503621749]
10. Bourdieu, P., & Passeron, J.-C. . Reproduction in education, society and culture. Sage.. 1977.
11. Bowles, S., & Gintis, H. . Schooling in capitalist America: Educational reform and the contradictions of economic life. Basic Books.. 1976.
12. Boyatzis, R. E. . Transforming qualitative information: Thematic analysis and code development. Sage.. 1998.
13. Braun, V., & Clarke, V. . Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa [DOI:10.1191/1478088706qp063oa. 2006.]
14. Chomsky, N. . A review of B. F. Skinner's Verbal Behavior. Language, 35(1), 26-58.. 1959. [DOI:10.2307/411334]
15. Ellsworth, E. . Why doesn't this feel empowering? Working through the repressive myths of critical pedagogy. Harvard Educational Review, 59(3), 297-324.. 1989. [DOI:10.17763/haer.59.3.058342114k266250]
16. Fereday, J., & Muir-Cochrane, E. . Demonstrating rigor using thematic analysis: A hybrid approach of inductive and deductive coding and theme development. International Journal of Qualitative Methods, 5(1), 80-92. https://doi.org/10.1177/160940690600500107 [DOI:10.1177/160940690600500107. 2006.]
17. Foucault, M. . Discipline and punish: The birth of the prison . Penguin.. 1991.
18. Freire, P. . Pedagogy of the oppressed. Continuum.. 1970.
19. Giroux, H. A. . On critical pedagogy. Bloomsbury.. 2011.
20. Goffman, E. . Asylums: Essays on the social situation of mental patients and other inmates. Anchor Books.. 1961.
21. Hegel, G. W. F. . The phenomenology of spirit . Cambridge University Press.. 2018.
22. hooks, b. . Teaching to transgress: Education as the practice of freedom. Routledge.. 1994. [DOI:10.3366/para.1994.17.3.270]
23. Illich, I. . Deschooling society. Harper & Row.. 1971.
24. Jenkins, R. . Pierre Bourdieu . Routledge.. 2002.
25. Joffe, H. . Thematic analysis. In D. Harper & A. R. Thompson (Eds.), Qualitative research methods in mental health and psychotherapy (pp. 209-223). Wiley-Blackwell.. 2012. [DOI:10.1002/9781119973249.ch15]
26. Kaidesoja, T. . Naturalizing critical realist social ontology. Routledge.. 2013. [DOI:10.4324/9780203753484]
27. Marx, K. . Theses on Feuerbach. In R. C. Tucker (Ed.), The Marx-Engels reader (2nd ed., pp. 143-145). W. W. Norton.. 1978.
28. Mezirow, J. . Transformative dimensions of adult learning. Jossey-Bass.. 1991.
29. Peperzak, A. . Modern freedom: Hegel's legal, moral, and political philosophy. Kluwer Academic.. 2001. [DOI:10.1007/978-94-010-0856-3]
30. Sayer, A. . Why things matter to people: Social science, values and ethical life. Cambridge University Press.. 2011. [DOI:10.1017/CBO9780511734779]
31. Sawyer, R. K. . Social emergence: Societies as complex systems. Cambridge University Press.. 2005. [DOI:10.1017/CBO9780511734892]
32. Selwyn, N. . Education and technology: Key issues and debates . Bloomsbury.. 2016. [DOI:10.5040/9781474235952]
33. Skinner, B. F. . Science and human behavior. Macmillan.. 1953.
34. Skinner, B. F. . Beyond freedom and dignity. Knopf.. 1971.
35. Taylor, C. . Hegel. Cambridge University Press.. 1975. [DOI:10.1017/CBO9781139171465]
36. Vandenberghe, F. . The real is relational: An inquiry into Pierre Bourdieu's constructivist epistemology. Sociological Theory, 17(1), 32-67. https://doi.org/10.1111/0735-2751.00065 [DOI:10.1111/0735-2751.00065. 1999.]
37. Vygotsky, L. S. . Thought and language . MIT Press.. 2000.
38. Willis, P. . Learning to labour: How working-class kids get working-class jobs. Columbia University Press.. 1977.
ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.